Er wordt nogal eens gezegd dat je verantwoordelijkheid moet nemen.
En daar ben ik het op zichzelf mee eens.
Als je ergens aan begint of een taak op je neemt, mag er ook verwacht worden dat je daar serieus mee omgaat.
Maar er zit volgens mij wel een grens aan.
Want hoe kun je verantwoordelijk worden gehouden voor iets waar je nauwelijks invloed op hebt?
Verantwoordelijkheid klinkt eenvoudiger dan het is
Stel dat iemand binnen een organisatie verantwoordelijk wordt gemaakt voor het verbeteren van een bepaalde werkwijze.
Er wordt een doel afgesproken, een planning gemaakt en uiteindelijk moet die persoon ervoor zorgen dat het resultaat wordt gehaald.
Tot zover niets bijzonders.
Maar vervolgens blijkt dat de benodigde beslissingen door anderen worden genomen. Het budget ligt ergens anders en wijzigingen moeten eerst langs verschillende mensen die allemaal hun eigen belangen hebben.
Dan kun je iemand wel verantwoordelijk maken voor het resultaat, maar heb je die persoon ook de mogelijkheid gegeven om dat resultaat te bereiken?
Dat is een vraag die volgens mij nogal eens wordt overgeslagen.
Je kunt niet alles oplossen door harder te werken
Wat er vervolgens vaak gebeurt, is dat degene die verantwoordelijk is steeds harder gaat werken.
Meer overleggen.
Vaker achter mensen aan.
Nog een keer uitleggen waarom iets nodig is.
En als het resultaat uitblijft, wordt er gevraagd waarom het niet sneller gaat.
Misschien ligt het dan helemaal niet aan de inzet van die persoon.
Misschien is er simpelweg iets verkeerd geregeld.
Want verantwoordelijkheid geven zonder voldoende invloed te organiseren, is eigenlijk vragen om problemen.
Waar ligt de werkelijke verantwoordelijkheid?
Daarom vind ik het belangrijk om onderscheid te maken tussen verantwoordelijkheid voor je eigen handelen en verantwoordelijkheid voor een eindresultaat.
Je kunt iemand aanspreken op wat hij doet, welke keuzes hij maakt en hoe hij met een situatie omgaat.
Maar als het eindresultaat afhankelijk is van beslissingen waar die persoon niets over te zeggen heeft, wordt het een ander verhaal.
Dan ligt een deel van de verantwoordelijkheid ook bij degenen die wél de mogelijkheden hebben om iets te veranderen.
Dat betekent niet dat iedereen zich achter een ander moet kunnen verschuilen.
Het betekent dat je eerlijk moet kijken naar hoe het werk is georganiseerd.
Eerst duidelijk maken wat iemand kan beïnvloeden
Voordat je iemand verantwoordelijk maakt voor een resultaat, zou je eigenlijk drie vragen moeten stellen:
Wat verwachten we precies?
Welke beslissingen mag deze persoon zelf nemen?
Waarvoor is hij afhankelijk van anderen?
Dat hoeft geen ingewikkeld verhaal te worden.
Maar wanneer die antwoorden niet duidelijk zijn, ontstaat er gemakkelijk frustratie.
De één verwacht resultaat, terwijl de ander voortdurend tegen grenzen aanloopt die hij zelf niet kan veranderen.
En uiteindelijk zijn beide partijen ontevreden.
Verantwoordelijkheid moet ergens op kunnen rusten
Natuurlijk kun je niet voor alles volledige zeggenschap krijgen.
Samenwerken betekent nu eenmaal dat je afhankelijk bent van anderen.
Maar er moet wel een redelijke verhouding zijn tussen wat iemand moet bereiken en de mogelijkheden die hij daarvoor krijgt.
Anders ben je niet bezig met verantwoordelijkheid organiseren.
Dan ben je vooral bezig met verantwoordelijkheid neerleggen.
En dat zijn twee verschillende dingen.
Voordat je iemand verantwoordelijk maakt voor een resultaat, moet je ook kijken of die persoon daadwerkelijk de ruimte heeft om dat resultaat te bereiken.
Want verantwoordelijkheid zonder invloed levert zelden het resultaat op dat je ervan verwacht.
