We denken vaak dat we pas een goede beslissing kunnen nemen als we genoeg weten.
Dus verzamelen we nog wat informatie.
Nog een rapport.
Nog een gesprek.
Nog een analyse.
Dat klinkt verstandig. En soms is het dat ook.
Maar er zit een grens aan.
Meer informatie maakt een situatie namelijk niet automatisch duidelijker.
Soms weten we al genoeg om een richting te kiezen, maar blijven we zoeken naar meer zekerheid. Niet omdat de informatie ontbreekt, maar omdat we nog niet goed weten wat we met de informatie moeten.
Meer weten is niet hetzelfde als beter begrijpen
Dat verschil wordt in de praktijk nogal eens over het hoofd gezien.
Neem een organisatie waarin een probleem steeds terugkomt.
Er zijn cijfers.
Er zijn evaluaties.
Er zijn gesprekken gevoerd.
Er zijn verschillende oplossingen geprobeerd.
Toch blijft hetzelfde probleem terugkomen.
De reactie is dan vaak: we moeten het beter onderzoeken.
Nog meer gegevens verzamelen.
Nog een analyse maken.
Nog een deskundige erbij.
Maar misschien ligt het probleem helemaal niet bij een gebrek aan informatie.
Misschien wordt er niet gekeken naar wat de beschikbare informatie eigenlijk vertelt.
Wat weten we al?
Dat is soms een ongemakkelijke vraag.
Want het kan betekenen dat de oorzaak al zichtbaar is.
Dat mensen bijvoorbeeld allang weten dat een bepaalde werkwijze niet werkt, maar dat niemand het besluit wil nemen om die werkwijze los te laten.
Of dat iedereen ziet dat een probleem steeds op dezelfde plek ontstaat, maar dat er steeds naar een andere verklaring wordt gezocht.
Dan helpt meer informatie niet.
Dan moet je eerst iets anders doen:
serieus kijken naar wat er al ligt.
Niet om sneller een conclusie te trekken, maar om onderscheid te maken tussen wat we werkelijk weten, wat we aannemen en wat we hopen.
Onzekerheid hoeft niet altijd opgelost te worden
Een goede beslissing betekent ook niet dat alle onzekerheid verdwenen is.
Dat kan simpelweg niet.
Er zullen altijd dingen zijn die je nog niet weet.
De vraag is daarom niet alleen:
Wat weten we nog niet?
Maar ook:
Wat weten we eigenlijk al, maar doen we nog niets mee?
Die tweede vraag kan veel meer opleveren dan nog een extra rapport.
Want soms is het probleem niet dat er te weinig informatie is.
Het probleem is dat we niet bereid zijn om de betekenis van de informatie onder ogen te zien.
Eerst kijken, dan handelen
Helderheid betekent daarom niet dat je alles moet uitzoeken.
Het betekent dat je weet wat je wel weet, wat je niet weet en welke aannames je maakt.
Vanaf daar kun je een besluit nemen.
En misschien blijkt dan dat je inderdaad nog informatie nodig hebt.
Maar misschien ook niet.
Soms is de volgende stap niet nóg meer informatie verzamelen.
Soms is de volgende stap gewoon:
kijken naar wat er al ligt.
Pas daarna heeft uitvoering weer zin.
