Het klinkt misschien vreemd, maar juist slimme mensen lopen regelmatig in dezelfde valkuil.
Ze zien snel verbanden.
Ze herkennen patronen.
En daardoor denken ze ook snel een oplossing te zien.
Dat is een enorme kracht.
Maar het kan ook een valkuil zijn.
De aantrekkingskracht van oplossingen
Een oplossing geeft rust.
Het gevoel dat er weer controle is.
Dat er vooruitgang wordt geboekt.
Maar een oplossing is alleen waardevol als hij het juiste probleem oplost.
En daar gaat het verrassend vaak mis.
Niet omdat mensen onvoldoende kennis hebben.
Maar omdat ze te snel aannemen dat ze het probleem al begrijpen.
Het eerste verhaal is zelden het hele verhaal
Wanneer iemand een probleem beschrijft, horen we meestal de conclusie.
Niet de werkelijkheid.
"De communicatie is slecht."
"Het systeem werkt niet."
"Er is weerstand."
"Het project loopt vast."
Dat zijn geen oorzaken.
Dat zijn interpretaties.
De echte vraag is:
Hoe weten we dat?
Die vraag voelt soms ongemakkelijk.
Maar juist daar begint helderheid.
Een voorbeeld
Stel dat een organisatie besluit een nieuw softwaresysteem aan te schaffen.
Waarom?
Omdat processen niet goed lopen.
Na maanden implementeren blijkt dat de problemen grotendeels hetzelfde zijn gebleven.
Was de software dan slecht?
Misschien.
Maar misschien lag het probleem helemaal niet bij de software.
Misschien waren verantwoordelijkheden onduidelijk.
Misschien ontbrak eigenaarschap.
Misschien werkte iedere afdeling vanuit een ander doel.
Een nieuw systeem kan dat niet oplossen.
Betere vragen leveren betere antwoorden op
In mijn ervaring begint een goede oplossing bijna altijd met een betere vraag.
Niet:
"Hoe lossen we dit op?"
Maar:
"Wat proberen we eigenlijk op te lossen?"
Dat lijkt een klein verschil.
Toch verandert die ene vraag vaak de hele richting van het gesprek.
Helderheid vóór uitvoering
Daarom geloof ik in een eenvoudige volgorde.
Eerst begrijpen.
Dan besluiten.
Daarna uitvoeren.
Dat is geen pleidooi om eindeloos te analyseren.
Het is een pleidooi om zorgvuldig genoeg te kijken voordat er energie, tijd en geld worden geïnvesteerd.
Want een goede oplossing begint zelden met een antwoord.
Ze begint met een goede vraag.
Meer inzichten over Helderheid vóór uitvoering vind je op:
Jouke Harder
Lemmer, Friesland
